- يعنى ، آهن لجام - و فرشته‌اى هست كه آن را نگاه مىدارد . هرگاه تكبّر كرد ، به او مىگويد پست شو ، پست گرداند خداى عز و جلّ تو را . پس ، لا يزال اعظم مردم است در پيش نفس خود و اصغر مردم است در چشم مردمان . و هرگاه تواضع كند ، بلند مىگرداند او را خداى عز و جلّ پس ، مىگويد بلند شو ، بلند سازد خداى عز و جلّ تو را . پس ، لا يزال كوچكتر مردمان است در پيش نفس خود و رفيعتر مردم است در چشمهاى مردم . » و از آن حضرت منقول است كه فرمود كه ، افطار فرمود حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله عشيّهء پنجشنبه در مسجد قبا . فرمود : « آيا شربتى هست ؟ » اوس بن خولى انصارى آورد جهت آن حضرت قدحى دوغ با عسل . حضرت چون قدح را بر دهان مبارك گذاشت ، دور كرد و فرمود : « دو شربت است . به يكى اكتفا مىتوان كرد . اين را نمىآشامم و حرام نمىگردانم . و ليكن تواضع مىكنم جهت خداى عز و جلّ پس ، به درستى كه هركه تواضع كند جهت خدا ، بلند مىگرداند او را خداى عز و جلّ و هركه تكبّر كند ، پست مىگرداند او را خداى عز و جلّ و هركه در معيشت خود اقتصاد و ميانه‌روى كند ، روزى مىدهد به او خداى عز و جلّ و هركه تبذير و اسراف كند ، محروم مىسازد او را خداى عز و جلّ و هركه ياد مرگ بسيار كند ، دوست مىدارد او را خداى عز و جلّ و هركه ياد خدا بسيار كند ، او را سايه دهد خداى عز و جلّ در بهشت خود . » و آن حضرت فرموده كه ، « از تواضع آن است كه راضى شوى به مجلس دون مجلس - يعنى ، مجلس نازلتر - و آنكه سلام كنى بر هركس كه ملاقات كنى و آنكه ترك جدال كنى ، هرچند حقّ با تو باشد و دوست ندارى كه تو را حمد كنند بر تقوا . و حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - فرموده‌اند كه ، « التّواضع ينشر الفضيلة ، التكبّر يظهر الرّذيلة . » « 1 » يعنى : « تواضع فضيلت را نشر مىكند و تكبّر رذيلت را و بدى [ را ] « 2 » اظهار مىنمايد . » و فرموده : « العاقل يضع نفسه فيرتفع الجاهل يرفع نفسه فيتضع « 3 » . » « 4 » يعنى : « عاقل نفس خود را پست مىدارد ، پس بلند مىشود . و جاهل نفس خود را بلند مىدارد ، پس پست مىشود . » و فرموده : « التواضع ثمرة العلم . » « 5 » يعنى :

--> ( 1 ) . غرر الحكم ، ش 522 . ( 2 ) . اضافه از مر است . ( 3 ) . اضافه از مر است . ( 4 ) . غرر الحكم ، ش 677 و 678 . ( 5 ) . همان ، ش 301 .